ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM XOANG

Theo thống kê lại, có tầm khoảng 25 – 30% số người bị bệnh cho đi khám Tai – Mũi – Họng trên các khám đa khoa được chẩn đoán mắc bệnh viêm xoang. Con số này càng tốt rộng tại những tỉnh thành to. Do kia, chúng ta đề nghị nắm rõ về ngulặng nhân, tín hiệu để hạn chế nguy cơ mắc bệnh với các đổi thay hội chứng nguy hại có thể xẩy ra.

Bạn đang xem: Điều trị bệnh viêm xoang


Nội dung bài xích viết

Phân nhiều loại viêm xoangCách chữa viêm xoangCách phòng dự phòng viêm xoangCác câu hỏi thắc mắc về bệnh

Viêm xoang là gì?

Viêm xoang (viêm những xoang) là số đông hốc trống rỗng, cất đầy không gian, nằm ở sau xương gò má cùng trán. Viêm xoang bao gồm 4 loại: xoang trán, xoang sàng, xoang bướm, cùng xoang hàm trên. Tất cả những xoang này được lót vày niêm mạc (mô mềm). Viêm xoang là tình trạng niêm mạc xoang cạnh mũi bị viêm nhiễm, gây chứng trạng tích tụ hóa học lỏng hoặc chất nhầy phía bên trong. Đây được coi như môi trường xung quanh dễ ợt cho việc trở nên tân tiến của các vi trùng, trường đoản cú kia tiến triển thành lây lan trùng.

*

Theo PGS.TS.BS Lê Minh Kỳ – Phụ trách rưới chuyên môn khoa Tai Mũi Họng BVĐK Tâm Anh, Hà Nội: “Viêm xoang gây ra không hề ít pthánh thiện toái cho người dịch. Nếu ko được chữa bệnh kịp lúc với đúng chuẩn, dịch vẫn tiến triển nặng trĩu thành mạn tính nhiều khi tạo mọi đổi mới bệnh rất lớn như nhiễm trùng ổ mắt, viêm tắc tĩnh mạch máu xoang hang, áp-xe pháo não, viêm màng não… nguy khốn tính mạng”.

Phân một số loại viêm xoang

1. Phân loại dựa trên mức độ bệnh

1.1 Viêm xoang cấp tính

Viêm xoang cung cấp tính xẩy ra vị nguim nhân nhiễm trùng con đường hô hấp trên cùng với những triệu hội chứng y như cảm ổm (choáng váng, rã nước mũi/ nghẹt mũi, nóng, giảm độ nhạy của khứu giác, hơi thở có mùi, đau quanh mắt, mũi với má…). Viêm xoang cấp cho có nhị loại: viêm mũi xoang vì vi khuẩn và cùng viêm xoang mũi xoang vì chưng virus cung cấp tính. Phổ biến đổi rộng là viêm xoang mũi họng vày virus. Bệnh thường không còn trong tầm 1 – 4 tuần. (1)

1.2 Viêm xoang buôn bán cấp

Nếu những triệu bệnh trên kéo dãn 4 – 12 tuần, chúng ta có thể sẽ bước thanh lịch giai đoạn viêm xoang mũi cung cấp cấp cho. So cùng với viêm xoang cấp tính, những triệu triệu chứng của viêm mũi phân phối cấp thường không nhiều nghiêm trọng hơn dẫu vậy được xem như là giai đoạn chuyển tiếp thân viêm mũi cấp cho tính cùng mãn tính.

1.3 Viêm xoang mạn tính

Tình trạng viêm xoang mũi kéo dài thêm hơn nữa 12 tuần, đồng nghĩa tương quan cùng với câu hỏi người dịch đã chuyển thanh lịch viêm xoang mũi mãn tính (viêm xoang mạn). Ngulặng nhân có thể vày lan truyền trùng, cơ mà chủ yếu tới từ polyp mũi (các khối u gồm cuống mượt có mặt sống niêm mạc) và vách ngăn mũi bị lệch.

Tình trạng không thích hợp với một vài loại nnóng, hoặc lây lan nấm xoang cũng rất được xem là ngulặng nhân gây viêm xoang mãn tính. Viêm xoang mạn được chia thành 3 loại: viêm mũi họng kinh niên không có polyp, viêm xoang họng mãn tính tất cả polyp và viêm xoang mũi dị ứng vị nnóng. Thường gặp gỡ tuyệt nhất là viêm xoang họng kinh niên không tồn tại polyp. Các triệu chứng cũng tương tự nhỏng viêm xoang cung cấp tính.

1.4 Viêm xoang tái phát

Là triệu chứng bạn căn bệnh trải qua các dịp viêm xoang mũi cấp cho tính lại những lần trong vòng một năm. Bệnh hay chạm mặt sống những người bị không thích hợp và hen suyễn.

2. Phân một số loại dựa trên địa chỉ viêm

Căn cđọng vào địa điểm của xoang cơ mà phân nhiều loại thành những bệnh lý sau:

2.1 Viêm xoang hàm trên

Các xoang hàm trên ở tại đoạn vùng sau xương đống má với là xoang cạnh mũi lớn số 1 trong các xoang khía cạnh. Biểu hiện là phần lớn lần đau nhức vùng mặt, sưng xung quanh đôi mắt cùng má, nhiều lúc xuất hiện thêm tình trạng choáng váng.

2.2 Viêm xoang sàng

Xoang sàng nằm sâu trong hốc mũi, vùng sau khía cạnh phải phần đa bộc lộ viêm cũng ko cụ thể. Người căn bệnh hay cảm giác đau cùng đầu sống vùng gáy, bị tan dịch mủ cùng ho kéo dài.

2.3 Viêm xoang trán

Nằm sinh sống vùng trán, lúc bị nhiễm trùng hoặc sưng, xoang trán sẽ gây ra chứng trạng đau cùng vùng thân trán lan sang thái dương. Ở quy trình tiến độ nặng, mở ra chứng trạng đau vùng hốc mắt.

2.4 Viêm xoang bướm

Xoang bướm bên trong thân của xương bướm, có gồm 6 thành: thành trước, thành sau, thành trên, thành bên dưới cùng hai thành mặt. Các triệu bệnh lúc bị viêm mũi bướm diễn tiến nkhô giòn tất cả nóng cao, giá buốt run, nhức đầu, nhức gáy, dịch tan xuống mũi-họng. Lan hối hả ra phía 2 bên mắt và tạo Xác Suất tử vong rất to lớn.

2.5 Viêm đa xoang

Viêm đa xoang là quá trình viêm niêm mạc của một hoặc nhiều xoang đồng thời bởi vì lan truyền trùng xuất phát từ một xoang lan quý phái các xoang khác, dị ứng, môi trường xung quanh ô nhiễm và độc hại, kết cấu phẫu thuật phi lý, khung người suy giảm đề kháng…

Ngulặng nhân gây dịch viêm xoang

Những nguim nhân phổ biến khiến bệnh dịch bao gồm:

Virus

thường thì các bệnh dịch truyền nhiễm trùng xoang phần đa ban đầu từ đa số triệu triệu chứng cảm ổm. Ngulặng nhân vì virus, có tác dụng sung máu những tế bào mũi, ngăn đậy những lỗ thường thì dẫn lưu xoang.

Nếu xuất phát điểm từ nguyên ổn nhân này, các loại thuốc đa số không có tác dụng, triệu chứng bệnh dịch sẽ tiến hành nâng cấp sau khoảng tầm một tuần. Thuốc bé dại thông mũi có thể được thực hiện tuy nhiên ko thực hiện vượt 5 ngày để tránh rơi vào cảnh tình trạng lệ thuộc.

Biện pháp tốt nhất nhằm ngăn đề phòng xoang bị viêm vày vi khuẩn tương tự như nhỏng cảm ổm cùng ốm, sẽ là tiêm chống vắc xin cúm từng năm.


*

Viêm xoang xẩy ra vì chưng nhiều nguyên ổn nhân, tuy thế hầu hết là do virus


Dị ứng

Các phân tích vẫn cho rằng, fan bị viêm nhiễm xoang vì chưng không phù hợp (viêm mũi dị ứng) bao gồm Xu thế bị nặng trĩu hơn đối với người bị bệnh mắc căn bệnh vì nhân tố không giống. Do đó, ví như cơ địa dễ dẫn đến mẫn cảm cùng với phấn hoa, lông đồ gia dụng nuôi, nnóng mốc, nước hoa… hãy từ chối đông đảo thiết bị này.

Vi khuẩn

Nếu bị cảm lạnh cùng không tồn tại dấu hiệu thuyên ổn sút sau 10 – 15 ngày, ngulặng nhân rất có thể bởi vì phế truất cầu trùng Streptococcus pneumoniae hoặc vi khuẩn Haemophilusenzae. Đây là các vi trùng thường xuyên khu vực trú trong các khoang mũi họng, khi cơ thể chạm chán vụ việc về sức khỏe, truất phế cầu khuẩn sẽ cải cách và phát triển và khiến bệnh. Cảm lạnh lẽo sau một thời gian đã đổi mới bệnh thành viêm xoang mũi. Tuy nhiên, tin vui là: viêm mũi vày vi trùng rất có thể được chống đề phòng bằng phương pháp tiêm vắc xin.

Polyp

Polyp mũi là mọi u nhỏ ôn hòa trở nên tân tiến từ những mô mũi hoặc xoang, khiến những hốc xoang bị ùn tắc, ngăn uống cản dịch mũi tan ra và khiến lây nhiễm trùng xoang. Những u bé dại này cũng hoàn toàn có thể hạn chế băng thông khí, tạo hoa mắt, sút độ nhạy cảm của khứu giác.

Thuốc xịt mũi steroid hay được dùng vào chữa bệnh viêm xoang mũi vày polyp. Nếu chữa bệnh ko công dụng, bác sĩ đang hướng đẫn mổ xoang.

Xem thêm: Đau Mắt Đỏ Lây Qua Đường Nào Và Cách Trị Bệnh Đau Mắt Đỏ, 6 Cách Chữa Đau Mắt Đỏ Tại Nhà Hiệu Quả Bất Ngờ!

Ô lây lan bầu không khí

Cũng theo PGS.TS.BS Lê Minch Kỳ, bầu không khí ô nhiễm đóng góp phần khiến kích ứng mũi, gây viêm, làm tăng nguy hại mắc bệnh dịch. Tình trạng càng nặng trĩu vật nài rộng nếu như tín đồ bệnh dịch đang bị không thích hợp hoặc hen suyễn.

Bơi/ lặn hồ bơi lội thừa lâu

Nếu rơi vào cảnh chứng trạng dễ dẫn đến truyền nhiễm trùng xoang, bạn không nên bơi lội, lặn thừa lâu vào hồ nước bơi. Chất clo tất cả trong hồ nước bơi lội sẽ gây dị ứng niêm mạc mũi, tạo viêm mô, xuất hiện dịch viêm mũi.

Tần suất đi sản phẩm cất cánh chi chít

Càng lên cao, áp suất không gian càng bớt. Vấn đề này sẽ gây áp lực đè nén hội tụ vào đầu, ngăn đường dẫn khí và khiến những triệu hội chứng viêm mũi trsinh hoạt nặng nề. Để khắc chế, chúng ta cũng có thể sử dụng thuốc bé dại mũi hoặc ống hkhông nhiều trước khi đồ vật bay cất/ hạ cánh, giữ lại vùng xoang luôn luôn sạch sẽ.

Nấm

Nhiễm trùng xoang thường xuyên gặp mặt sinh sống người dân có hệ miễn dịch yếu ớt tuy vậy bạn khỏe mạnh cũng ko nằm xung quanh nguy cơ tiềm ẩn.

Aspergillus là loại nấm phổ biến tạo viêm mũi. Khi hệ thống miễn dịch suy yếu, nấm gồm cơ hội cải tiến và phát triển, đặc biệt là vào môi trường xung quanh độ ẩm với mờ ám nhỏng các xoang.

Lạm dụng thuốc xịt mũi

Thuốc xịt mũi giúp làm cho sạch sẽ lồng mũi, sút nghẹt mũi, tuy nhiên cũng có tác dụng tắc nghẽn các huyết mạch vào mũi. Vì núm, sử dụng thuốc phun mũi có thể khiến cho các triệu triệu chứng nặng trĩu nề rộng, đặc biệt khi không theo đúng hướng dẫn của bác bỏ sĩ.

Hút thuốc lá

Khói thuốc lá cũng có công dụng kích ứng mũi với khiến viêm, mang tới lan truyền trùng xoang. Lý vị gây viêm là do hệ thống làm sạch sẽ xoang tự nhiên và thoải mái về mũi đã trở nên tổn định thương bởi vì khói dung dịch.

Bất thường bẩm sinch vùng mũi

Những bất thường nghỉ ngơi mũi vì bẩm sinch (như đường dẫn lưu giữ nhỏ nhắn, khe hsinh hoạt vòm miệng, lệch vách ngăn uống mũi…) càng xúc tiến nguy cơ nhiễm trùng xoang. Giải pháp phẫu thuật mổ xoang nhanh chóng sẽ giúp đỡ phòng ngừa và cải thiện các triệu hội chứng viêm xoang. (2)

Triệu chứng viêm xoang

Các tín hiệu cùng triệu chứng viêm xoang mũi cấp cho với mạn tính tính tương tự như nhau, chính vì như thế hết sức rất dễ gây nên lầm lẫn. Các biểu thị bao gồm:

Đau ở xoang

Đau là triệu triệu chứng tính chất của viêm mũi. Cơn đau rất có thể xuất hiện làm việc trán, hai bên mũi, hàm bên trên hoặc giữa nhị đôi mắt. Đôi thời điểm, các cơn chống mặt vẫn lộ diện tuy nhiên chỉ nhoáng qua.

Chảy nước mũi

Tình trạng lây nhiễm trùng xoang sẽ tạo ra tương đối nhiều dịch máu. Chất dịch xuất phát điểm từ xoang bị nhiễm trùng nhiều lúc có màu xanh, rubi xuất xắc trắng đục đang tung vào mũi, gây nên triệu chứng sổ mũi.

Tuy nhiên, trong vô số nhiều trường hòa hợp, hóa học dịch ko rã vào mũi nhưng mà xuống phía sau trong cổ họng, gây ngứa hoặc rát họng. Hệ quả là phần đa cơn ho kéo cho vào ban đêm khi chúng ta nằm ngủ cùng buổi sáng sau khoản thời gian tỉnh dậy. Giọng nói cũng trở nên khàn hơn.

Nghẹt mũi

Nhiễm trùng khiến phù nằn nì vùng xoang cùng mũi, ngăn trở mặt đường mũi thngơi nghỉ dẫn mang lại tịt mũi. Vì vắt, khứu giác đã kém nhẹm mẫn cảm hơn so với những người thông thường.

Đau đầu
*

Đau đầu, tốt nhất là vào sáng sủa mau chóng, là triệu hội chứng thường chạm mặt sinh sống bạn bệnh


Liên tục bắt buộc chịu áp lực cùng với triệu chứng sưng trong xoang là nguim nhân gây nên đông đảo cơn choáng váng. Tình trạng nhức nặng trĩu nại rộng vào buổi sớm vì chưng hóa học lỏng sẽ bao gồm cả một đêm để hội tụ. Cơn đau đầu cũng bị rất lớn rộng Lúc làm việc vào môi trường gồm áp suất khí quyển chuyển đổi đột ngột (đi trang bị bay).

Họng bị kích thích với tạo ho

Dịch huyết ra từ bỏ xoang rồi rã xuống sau cổ họng là nguyên nhân gây nên đa số cơn ho dằng dai, độc nhất vô nhị là vào buổi sáng sớm sau thời điểm thức dậy.

Không những gây ho, khi trong cổ họng bị dị ứng cũng khiến cho bạn bệnh dịch nặng nề ngủ. khi ấy, ở ngủ sống tứ nắm ngửa hoặc kê cao gối để giúp sút tần suất cùng cường độ ho. (3)

Ngoài phần đa tín hiệu trên, người bị bệnh bị viêm xoang còn chạm chán yêu cầu các triệu bệnh như:

Sốt Đau tai Đau răng Sưng vùng phương diện Hôi miệng Mệt mỏi

Ai là bạn dễ mắc bệnh?

Người tất cả nguy cơ tiềm ẩn cao bị viêm xoang cấp cho và mãn tính trường hợp lâm vào cảnh đông đảo ngôi trường thích hợp sau:

Vách ngnạp năng lượng mũi lệch Có polyp mũi Bị hen suyễn Nhiễm trùng răng với nướu Hệ thống miễn kháng yếu ớt Cơ địa bị không thích hợp Tiếp xúc các cùng với môi trường thiên nhiên độc hại nhỏng sương thuốc lá, sương bụi…

Cách chữa viêm xoang

1. Dùng thuốc điều trị

Thuốc điều trị viêm xoang bao hàm thuốc sút nhức và phòng sinh:

Thuốc bớt đau (paracetamol, ibuprofen) góp giảm các triệu bệnh tức giận bởi xoang gây ra nhỏng chóng mặt, áp lực sống má, trán. Thuốc chống sinh: Nếu những triệu triệu chứng hoa mắt, ho, nghẹt mũi… kéo dài vài ba tuần, chúng ta cũng có thể được chỉ định cần sử dụng phòng sinh. Liều cần sử dụng hoàn toàn có thể kéo dài 3-14 ngày, phụ thuộc vào hướng đẫn của chưng sĩ.

2. Phẫu thuật

Phẫu thuật rất có thể được thực hiện giả dụ toàn bộ các chiến thuật bên trên không phát huy tác dụng. Thủ thuật phẫu thuật rất có thể làm cho sạch mát xoang, loại trừ poly hoặc điều chỉnh vách ngăn bị lệch.

3. Các giải pháp khác

Nếu những phương án khắc phục và hạn chế bên trên không đem đến tác dụng, chưng sĩ rất có thể chỉ định và hướng dẫn làm cho thêm các xét nghiệm quan trọng để xác minh liệu viêm xoang tất cả tới từ nguyên ổn nhân không phù hợp. (4)

Cách phòng dự phòng viêm xoang

1. Đối với những người lớn

Chú ý đến sự việc chống tránh nhiễm trùng mặt đường hô hấp trên: hạn chế tiếp xúc với người bị cảm lạnh, rửa tay đúng chuẩn trước mỗi bữa tiệc, duy trì ấm cơ thể. Tránh xa môi trường sương thuốc và bầu không khí ô nhiễm và độc hại góp tinh giảm nguy hại khiến kích thích, viêm phổi cùng con đường thở. Crúc ý mang lại các nhân tố gây không phù hợp con đường thở nlỗi lông chó mèo, phấn hoa, nước hoa… Sử dụng đồ vật tạo ra độ ẩm. Thêm độ ẩm vào không khí sẽ giúp đỡ ngăn dự phòng viêm xoang. Lưu ý, vệ sinh liên tục trang bị để duy trì chứng trạng trang bị luôn luôn sạch mát với không có nnóng mốc sinc sôi.
*

Lông đồ dùng nuôi rất có thể là tác nhân tạo không phù hợp cơ mà người bị bệnh viêm mũi nên tránh


2. Đối cùng với ttốt em

Vệ sinch mũi cho trẻ đúng chuẩn, đúng liều lượng bởi hỗn hợp nước muối (dạng xịt hoặc nhỏ) Sử dụng thứ chế tạo nhiệt độ nếu như không khí vào phòng thừa khô. Tránh buổi tối nhiều câu hỏi trẻ hít nên sương thuốc tuyệt các tác nhân tạo không phù hợp cho tthấp. Hạn chế cho tthấp đi bơi/ lặn quá lâu ở các hồ bơi chứa clo để không gây kích ứng mũi cùng xoang của trẻ. Hướng dẫn ttốt đeo khẩu trang, rửa tay đúng cách dán bằng xà phòng cùng nước. Không nhằm tphải chăng xúc tiếp ngay sát với người bị cảm lạnh hoặc bạn bị lan truyền trùng con đường hô hấp trên. Lúc tphải chăng bị mũi tịt, sổ mũi kéo dãn dài, đề xuất đưa tphải chăng đi kiểm tra sức khỏe với chữa bệnh đúng cách dán trên những chuyên khoa Tai – Mũi – Họng.

Các câu hỏi thắc mắc về bệnh

1. Viêm xoang có nguy hại không?

Bệnh viêm xoang mũi sẽ nguy khốn giả dụ thời hạn căn bệnh kéo dãn và xuất hiện những biến đổi hội chứng. Các biến triệu chứng bao gồm:

Biến triệu chứng viêm xoang đường thở Biến triệu chứng viêm mũi đôi mắt (viêm ổ mắt, áp xe mắt, viêm túi lệ, viêm tấy ổ đôi mắt, viêm dây thần kinh mắt sau nhãn cầu) Biến bệnh viêm xoang làm việc sọ óc (lây lan trùng não, viêm màng não, áp xe cộ não) Biến chứng viêm xoang mũi làm việc tai Biến hội chứng viêm mũi sống huyết mạch Biến chứng viêm xoang mũi sinh hoạt xương

khi viêm mũi chuyển hẳn qua tiến trình đổi thay bệnh, đông đảo triệu chứng có thể lộ diện nghỉ ngơi tín đồ dịch là:

Mắt/ hốc đôi mắt sưng đỏ Cảm giác nhức ở mắt mọi khi cử rượu cồn đôi mắt Có sự biến hóa về thị giác Cảm giác mí đôi mắt nặng trĩu, rũ xuống Nhạy cảm cùng với tia nắng Trán bị sưng Đầu đau như búa bửa Phát nóng Hay lầm lẫn Co giật Cổ căng cứng

2. Viêm xoang tất cả lây không?

Một trong những nguyên nhân khiến viêm xoang là do virut. thường thì virus rất có thể lây sang tín đồ không giống qua những giọt phun vào không gian Lúc ai đó hắt xì hơi hoặc ho, virut có thể dính lên thứ dụng nơi công cộng (như tay thay cửa ngõ, thanh chắn, các mặt phẳng phẳng…) cùng vô tình bạn chạm tay vào rồi đưa lên đôi mắt, mũi. Thế tuy thế, điều đó ko đồng nghĩa tương quan cùng với vấn đề bạn lây nhiễm vi khuẩn gây viêm mũi chắc chắn là sẽ mắc bệnh dịch viêm xoang mũi, mà có thể kia chỉ cần đầy đủ dấu hiệu cảm ổm thường thì. Do kia, phần lớn những dịch lan truyền trùng xoang không được coi là bệnh dịch truyền nhiễm

3. Địa chỉ như thế nào khám viêm mũi uy tín?


*

Khoa Tai – Mũi – Họng BVĐK Tâm Anh với trang trang bị tân tiến, giúp ích mang đến chẩn đân oán và điều trị kết quả bệnh lý viêm xoang


Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là ảnh hưởng tin tưởng giúp xét nghiệm cùng chữa bệnh kết quả cho những dịch viêm xoang, cả cấp cho với kinh niên. Bệnh viện quy hợp đội hình bác bỏ sĩ chăm khoa Tai – Mũi – Họng xuất sắc chuyên môn, tay nghề cao, thao tác trên các bệnh viện mập. Trong đó, bao gồm PGS.TS.BS Lê Minh Kỳ – chuyên gia đầu ngành vào nghành nghề dịch vụ khám chữa bệnh những bệnh dịch về Tai – Mũi – Họng, phát hiện nay ngay từ tiến trình nhanh chóng với điều trị thành công xuất sắc đến hàng trăm ngàn ca bệnh.

Tùy thuộc vào triệu chứng của từng người mắc bệnh, những Chuyên Viên, bác sĩ có thể pân hận hợp với những Chuyên Viên về chẩn đân oán hình hình họa, nội ngày tiết học tập, nhãn khoa, thần tởm, ung bướu, ngoại khoa, nhi và những chăm khoa khác khi cần thiết để đưa ra hầu như chẩn đoán thù đúng đắn với phía chữa bệnh tác dụng độc nhất.

Đến với Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, quý khách hàng còn được tận thưởng những dịch vụ chăm lo y tế với phẫu thuật thời thượng với các đại lý đồ vật chất khang khang, không khí thông thoáng, không thiếu thốn phần lớn hiện đại, đội ngũ nhân viên cấp dưới y tế đon đả, thân thiện với kỹ lưỡng, đem lại cảm xúc dễ chịu nhằm bạn căn bệnh tinh giảm thời gian hồi phục sức mạnh.

Mọi giấy tờ thủ tục khám bệnh dịch được thực hiện một giải pháp gấp rút, đơn giản, góp cho người dịch không hẳn chờ đợi hàng giờ và để được xét nghiệm với mức ngân sách hợp lí, linc hoạt, với công khai minh bạch.

Để ĐK khám và điều trị bệnh viêm xoang mũi trên Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, chúng ta có thể liên hệ theo các cách sau: